{"id":1228,"date":"2024-02-12T15:20:48","date_gmt":"2024-02-12T12:20:48","guid":{"rendered":"https:\/\/nuve.com.tr\/NHaber\/?p=1228"},"modified":"2024-02-12T15:27:03","modified_gmt":"2024-02-12T12:27:03","slug":"turkiyenin-ilk-astronotu-alper-gezeravcinin-uzayda-yaptigi-13-deneyden-birinin-yurutucusu-dr-ogr-uyesi-cihan-tastan-ile-soylesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/nuve.com.tr\/NHaber\/?p=1228","title":{"rendered":"T\u00fcrkiye\u2019nin ilk astronotu Alper Gezeravc\u0131\u2019n\u0131n uzayda yapt\u0131\u011f\u0131 13 deneyden birinin y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcs\u00fc Dr. \u00d6\u011fr. \u00dcyesi Cihan Ta\u015ftan ile s\u00f6yle\u015fi"},"content":{"rendered":"\n

N\u00fcve: Say\u0131n Cihan Ta\u015ftan, ilk T\u00fcrk Astronot Alper Gezeravc\u0131’n\u0131n uzay yolculu\u011funda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi 13 farkl\u0131 deneyden birinin de y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcs\u00fc sizsiniz. Sizin nadir hastal\u0131klar ve kanser tedavileri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 biliyoruz. Alper Gezeravc\u0131’n\u0131n yapaca\u011f\u0131 deney hakk\u0131nda bize bilgi verebilir misiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dr. Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Biz bu deney ile ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemimizin yer \u00e7ekimsiz ortamda biyolojisinin ve fizyolojisinin kanser gibi hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 nas\u0131l tepki verdi\u011fini ara\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi Transgenik H\u00fccre Teknolojileri Merkezi’nde uzun y\u0131llard\u0131r hastalar\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k h\u00fccrelerinin geneti\u011fini de\u011fi\u015ftiriyor ve kansere kar\u015f\u0131 hedefliyoruz. Bu kapsamda elde etti\u011fimiz verileri, uzay ortam\u0131nda, yer\u00e7ekimsiz ortamda astronotumuz Alper Gezeravc\u0131 ve di\u011fer astronotlardan elde edece\u011fimiz farkl\u0131 zamanlardaki \u00f6rnekleri genetik analize tabi tutaca\u011f\u0131z. Buradaki hedefimiz, yer\u00e7ekimsiz ortamda \u015fimdiye kadar ke\u015ffedilmemi\u015f genleri tespit edebilmektir. Amac\u0131m\u0131z, gelece\u011fin kanser tedavilerinde, kanser imm\u00fcnoterapilerinde uzay\u0131n etkiledi\u011fi genleri kapat\u0131p a\u00e7arak daha etkili bir tedavi y\u00f6ntemi geli\u015ftirebilmektir.<\/p>\n\n\n\n

N\u00fcve: Astronotumuz Alper Gezeravc\u0131 ile bu deneye nas\u0131l haz\u0131rland\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dr. Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Alper Gezeravc\u0131, uzaya gitmeden \u00f6nce buraya, laboratuvar\u0131m\u0131za geldi. Uzayda yapaca\u011f\u0131 deneysel \u00e7al\u0131\u015fmalar i\u00e7in sim\u00fclasyon e\u011fitimlerimizi ald\u0131. \u00d6ncesinde, biz uzayda yapaca\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 ve t\u00fcm bilgileri de\u011ferlendirmek amac\u0131yla uzun uzad\u0131ya planlar ve projeler ger\u00e7ekle\u015ftirdik; NASA ile bir\u00e7ok toplant\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirdik. Burada y\u00fcksek lisans \u00f6\u011frencilerimiz haftalarca NASA’dan e\u011fitim ald\u0131lar. Bu deneylerin uzayda yap\u0131labilece\u011fi konusunda onay ald\u0131k. B\u00f6ylece gelecekte, belki de uzay turizminde kanserin tedavisi i\u00e7in hastalar\u0131n uzaya gidebilmesi m\u00fcmk\u00fcn olabilecek.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

N\u00fcve: Bu proje ne kadar s\u00fcrecek?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dr. Cihan Ta\u015ftan: <\/strong>Asl\u0131nda bu uzun s\u00fcreli bir proje. Uzayda yap\u0131lan deneyler bu projenin sadece ba\u015flang\u0131c\u0131. Biz bu a\u015famaya gelmek i\u00e7in \u00f6ncesinde 12 ayl\u0131k bir haz\u0131rl\u0131k d\u00f6nemini tamamlad\u0131k.<\/p>\n\n\n\n

N\u00fcve:<\/strong> Bu ara\u015ft\u0131rman\u0131n gelecekteki uzay ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda nas\u0131l bir rol\u00fc olacak? Gelece\u011fe nas\u0131l bir \u0131\u015f\u0131k tutaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler misiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Dr. Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Gelecekte Mars’ta, Ay’da koloni kurma yar\u0131\u015flar\u0131nda veya uzun uzay seyahatlerinde, yine Alper Gezeravc\u0131 gibi yeni se\u00e7ilecek astronotlar\u0131n genetik profillerine bak\u0131larak ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131 hastal\u0131klara kar\u015f\u0131 daha g\u00fc\u00e7l\u00fc ve kuvvetli olan ve uzaya kar\u015f\u0131 daha dayan\u0131kl\u0131 astronotlar\u0131n se\u00e7iminde, bizim projemiz \u00f6nc\u00fc bir \u00e7al\u0131\u015fma olacak.<\/p>\n\n\n\n

N\u00fcve: \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131za nas\u0131l ba\u015flad\u0131n\u0131z? Bize buradaki \u00e7al\u0131\u015fmalardan s\u00f6z eder misiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> 2021 Ocak ay\u0131ndan itibaren \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi\u2019nde Molek\u00fcler Biyoloji Genetik B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olarak \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131m. Burada hedefimiz h\u00fccresel ve genetik tedavilerini hem kanser hem de nadir hastal\u0131klar boyutunda ara\u015ft\u0131rma a\u015famas\u0131ndan art\u0131k \u00fcr\u00fcne y\u00f6nelik bir yola do\u011fru ge\u00e7ebilmekti.  Bu a\u00e7\u0131dan da \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi transgenik h\u00fccre teknolojileri uygulama ve ara\u015ft\u0131rma merkezinin alt yap\u0131s\u0131n\u0131 kurduk. 2021 haziran ay\u0131nda da bu alt yap\u0131y\u0131 tamamlam\u0131\u015f olduk. 2021 Haziran ay\u0131ndan itibarinde hem Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019nda \u00f6zellikle T\u00dcSEB (T\u00fcrkiye Sa\u011fl\u0131k Enstit\u00fcleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131) ve T\u00fcbitak\u2019tan b\u00fcy\u00fck b\u00fct\u00e7eli projeler alarak b\u00f6ylelikle ilkin kanser, l\u00f6semi hastal\u0131\u011f\u0131nda daha sonra da SMA dedi\u011fimiz Spinal Musk\u00fcler Atrofi hastal\u0131\u011f\u0131nda genetik tedavilerin yerli \u00fcretiminde gaza ba\u015fm\u0131\u015f olduk.<\/p>\n\n\n\n

\u015eu an 15 civar\u0131nda y\u00fcksek lisans \u00f6\u011frencilerimizden olu\u015fan bir ekibimiz var. Bunun yan\u0131nda 20 \u2013 30 kadar da lisans \u00f6\u011frencimiz var. Ve hepsinin gerek T\u00fcbitak\u2019tan gerek T\u00dcSEB \u2018ten onayl\u0131 projeleri ve destekli projeleri var. <\/p>\n\n\n\n

Hayat hikayem asl\u0131nda \u00fcniversitedeyken bakterilerin geneti\u011fini de\u011fi\u015ftirmekle ba\u015flay\u0131p doktoradan sonra art\u0131k insan h\u00fccrelerinin geneti\u011fini de\u011fi\u015ftirip tamir etmeye do\u011fru y\u00f6neldi. \u015eimdi de yurtd\u0131\u015f\u0131nda insanlar\u0131n para vererek ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok hastal\u0131\u011f\u0131n tedavisi i\u00e7in kendi know \u2013 how \u00fcretimimiz ile T\u00fcrkiye\u2019de yapmaya gayret g\u00f6steriyoruz.

N\u00fcve: \u00c7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z projelerle ilgili bize bilgi verebilir misiniz?<\/strong>

Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Merkezimizi ilk kurdu\u011fumuzda hedefledi\u011fimiz pilot projemiz kanser tedavileriydi. Kanser imm\u00fcn tedavi dedi\u011fimiz ya da CAR-T h\u00fccre dedi\u011fimiz tedaviler \u00f6zellikle son y\u0131llarda hastalara uygulanmaya ba\u015flanan ve onayl\u0131 olan tedaviler. Yurtd\u0131\u015f\u0131nda bunlar\u0131n fiyatlar\u0131 tek bir hastaya 500.000 ABD $ ile 1.000.000 ABD $ aras\u0131 de\u011fi\u015fiyor. Biz burada hastan\u0131n h\u00fccrelerini al\u0131p geneti\u011fini de\u011fi\u015ftirerek kanser \u00f6ld\u00fcrebilecek bir s\u00fcper asker haline getiriyoruz. Bu projemiz ile T\u00dcSEB\u2018ten destek alarak \u015fu an hayvan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda kanserli h\u00fccreleri \u00f6ld\u00fcrebilmeyi g\u00f6sterip 2024 y\u0131l\u0131 sonunda da ilk klinik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na girmeyi hedefliyoruz. Bunun i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z sadece \u0130stanbul\u2019da de\u011fil anla\u015fmaya vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z di\u011fer kurumlarda da kanser tedavilerinin h\u00fccresel genetik \u00fcr\u00fcnlerini T\u00fcrkiye\u2019nin her k\u00f6\u015fesinde farkl\u0131 kanser t\u00fcrleri \u00fczerinde uygulayabilme vizyonumuz var. Bunun yan\u0131nda buradan elde etti\u011fimiz \u00f6zg\u00fcvenle biraz da elimizdeki know \u2013 how ile art\u0131k sadece kanserin de\u011fil; 7.000\u2019e yak\u0131n \u00e7e\u015fidi olan ve T\u00fcrkiye\u2019de 5 milyon n\u00fcfusu etkileyen nadir hastal\u0131klara tedavi \u00fcretebilir miyiz gayreti i\u00e7eresindeyiz.<\/p>\n\n\n\n

Bu asl\u0131nda bir tedavi de\u011fil binlerce tedavi demek. Benzer rekombinant vir\u00fcsler, h\u00fccresel k\u00fclt\u00fcr \u00fcr\u00fcnleri,\u2026b\u00fct\u00fcn s\u00fcre\u00e7ler \u00e7ok dikkatli bir \u015fekilde planlanmas\u0131, geli\u015ftirilmesi gereken konular. Bizim de nadir hastal\u0131klar konusunda pilot projemiz Spinal Musk\u00fcler Atrofi (SMA) olarak se\u00e7ildi. \u00c7\u00fcnk\u00fc neredeyse her hafta g\u00fcndemde olan, ailelerin b\u00fcy\u00fck paralar toplayarak yurtd\u0131\u015f\u0131nda ula\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 genetik tedavi \u00fcr\u00fcnlerini biz yerli, katma de\u011ferli ve maliyet olarak daha uygun bir fiyata \u00fcretmenin yolunu ara\u015ft\u0131r\u0131yoruz. Sa\u011f olsun Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z ve T\u00dcSEB b\u00fcy\u00fck bir b\u00fct\u00e7e verdi. Devam\u0131nda T\u00fcbitak\u2019tan g\u00fczel bir b\u00fct\u00e7e ald\u0131k. \u00dcniversitemizin destekleriyle SMA tedavisinde 25 farkl\u0131 alternatif yol ile az \u00f6nce g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz 6 tane \u00f6\u011frencimiz geceli, g\u00fcnd\u00fczl\u00fc \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bu sebeple bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn \u00e7\u0131kmamas\u0131 i\u00e7in bir a\u00e7\u0131k kap\u0131 bile b\u0131rakmad\u0131k.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

N\u00fcve : Ne kadar zamand\u0131r bu \u00e7al\u0131\u015fmalar devam ediyor?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Bu iki senelik bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc. Bu s\u00fcre zarf\u0131nda biz nadir hastal\u0131klar\u0131 ve kanser hastal\u0131klar\u0131n\u0131 genetik tedavilerle, genetik m\u00fchendislik uygulamalar\u0131yla hayata ge\u00e7irebilmek i\u00e7in paradan, mekandan \u00e7ok daha \u00f6te bir \u015feye ihtiyac\u0131m\u0131z vard\u0131 : \u0130nsan g\u00fcc\u00fcne. Kalifiyeli insan g\u00fcc\u00fc.<\/p>\n\n\n\n

Bunun i\u00e7inde 2020 y\u0131l\u0131nda global bir yar\u0131\u015fma ba\u015flatt\u0131k. \u201cRare Disease Challenge\u201d diye ge\u00e7iyor. Nadir hastal\u0131klar tedavisi proje yar\u0131\u015fmas\u0131. Sadece 3 y\u0131ll\u0131k s\u00fcre i\u00e7erisinde 9 tane hastal\u0131\u011fa yakla\u015f\u0131k 89 tane proje geli\u015ftirildi. Son yap\u0131lan etkinlikte tek \u00fcniversiteye \u00f6zel \u00f6\u011frencilerle de\u011fil T\u00fcrkiye\u2019nin 4 bir taraf\u0131ndan yakla\u015f\u0131k 400 \u00f6\u011frenci ve T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7evre \u00fclkeleriyle birlikte 6 \u00fclkeden onlarca \u00f6\u011frenci \u00fcniversite tak\u0131mlar\u0131 kurdular. Biz bu projelere saatlerce dan\u0131\u015fmanl\u0131k yap\u0131p, 10 saatten fazla e\u011fitimler verip bir \u00f6\u011frenci projesinden ger\u00e7ekle\u015ftirebilir ve son kullan\u0131c\u0131ya ula\u015f\u0131labilir bir hastaya ula\u015ft\u0131r\u0131labilir kalitede \u00e7\u00f6z\u00fcmler hedefledik. SMA gen tedavisi bunun ilk meyvesi oldu. Ge\u00e7en sene yar\u0131\u015fmaya kistik fibrozis ile ba\u015flad\u0131k. Bu senenin \u015fampiyonu d\u00fcnyada hi\u00e7 \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmayan \u00e7ok nadir n\u00f6rolojik bir hastal\u0131k. Woo sendromu. T\u00fcrkiye\u2019de de yurtd\u0131\u015f\u0131nda da bu hastalar var. Yar\u0131\u015fman\u0131n \u015fampiyonu ile biz bu genetik tedaviyi \u00fcretece\u011fiz. Bizim asl\u0131nda in\u015fa etti\u011fimiz \u015fey sadece bir \u00fcr\u00fcn de\u011fil. Bu \u00fcr\u00fcn\u00fc in\u015fa ederken yerli bir altyap\u0131 ile in\u015fa edebilmenin hassasiyeti. Bunu in\u015fa ederken ger\u00e7ekten T\u00fcrkiye\u2019de bu hastal\u0131\u011f\u0131 ya\u015fayan insanlara bu derdi payla\u015fan bilim insanlar\u0131 olarak bunu in\u015fa edebilmenin gayretindeyiz.

N\u00fcve: Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 duymak bizi heyecanland\u0131rd\u0131. B\u00fct\u00fcn bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n i\u00e7inde gen\u00e7 bir ekibin oldu\u011funu \u00f6\u011frenmek daha da heyecan verici.<\/strong>

Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Yola ba\u015flad\u0131klar\u0131nda daha 3., 4. s\u0131n\u0131flard\u0131. \u015eimdi y\u00fcksek lisansa girmelerinin 2. senesindeler, di\u011ferleri daha birinci senesindeler. Asl\u0131nda bu yollardan ge\u00e7en gen\u00e7 bir bilim insan\u0131 olarak \u015funu s\u00f6yleyebilirim. Bir \u00f6\u011frencinin y\u00fcksek lisans, doktoraya girmesi bile \u015fu demektir. Ben ne yapaca\u011f\u0131m? Ne \u00fcretece\u011fim? \u00c7o\u011fu \u00f6\u011frenci ne yapaca\u011f\u0131n\u0131 bilemez haldeyken ama buradakiler y\u00fckleri belli, dertleri belli, \u00e7\u00f6z\u00fcmleri belli. Yani tamamen yollar\u0131 belli ve hedefe odakl\u0131; kaybolmadan ilerleyebilmeleri m\u00fcmk\u00fcn. Ke\u015fke onlar\u0131n yerinde olsayd\u0131m dedirtiyor bu bana. Bize de nasip olan ne mutlu ki onlara hoca olduk.<\/p>\n\n\n\n

N\u00fcve: Biz de RaDiChal\u2018i merak ediyoruz? Anlat\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong>
Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> 2021 y\u0131l\u0131nda yava\u015f yava\u015f yurtd\u0131\u015f\u0131ndaki \u00fcniversitelerden de \u00f6\u011frencilerin kat\u0131l\u0131mlar\u0131 ba\u015flad\u0131. \u0130lk y\u0131llarda T\u00fcrk\u00e7e iken \u015fimdi T\u00fcrk + \u0130ngilizce oldu. Projeler hem poster, hem sunum tarz\u0131nda ve \u00f6\u011frenciler hem T\u00fcrk\u00e7e hem \u0130ngilizce e\u011fitimler al\u0131yorlar, sunum yap\u0131yorlar. J\u00fcriler de hem yurtd\u0131\u015f\u0131ndan hem de yurti\u00e7inden kendi alan\u0131nda uzman bilim insanlar\u0131ndan olu\u015fuyor. Dolay\u0131s\u0131yla buradaki b\u00fct\u00fcn hedef kaliteli fikirden proje plan\u0131na geli\u015ftirebilmek, getirebilmek. Bizim bundan sonra yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6d\u00fcl olarak \u015fampiyon olan projeleri laboratuvar\u0131m\u0131zda o \u00f6\u011frencilerle, o projelerle hadi ba\u015flay\u0131n dedirtebilmek. Bir b\u00fct\u00e7e bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Sponsorluklar bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Biz deste\u011fi sadece devletten beklemeden ilk \u00f6nce h\u0131zl\u0131 ad\u0131mlar at\u0131p ger\u00e7ekle\u015ftirebildi\u011fimizi insanlara g\u00f6sterip bu sefer devletin g\u00fcc\u00fcn\u00fc arkam\u0131za alarak h\u0131zl\u0131ca ilerleyebilmek istiyoruz. Asl\u0131nda sinerji olu\u015fturmak amac\u0131nday\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

N\u00fcve: Radichal\u2019in fikri size mi ait?<\/strong>

Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Bu fikrin \u00e7\u0131k\u0131\u015f hikayesini \u015f\u00f6yle s\u00f6yleyebilirim. SMA gen tedavisi yurtd\u0131\u015f\u0131nda onay ald\u0131\u011f\u0131nda ben o s\u0131ralarda T\u00fcrkiye\u2019ye d\u00f6nm\u00fc\u015ft\u00fcm. 2017 y\u0131l\u0131yd\u0131. O zamanlar akl\u0131m\u0131n ucundan nadir hastal\u0131klar ge\u00e7miyordu. Kanser tedavileri ile ilgili \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131m.

N\u00fcve: SMA tedavisi yurt d\u0131\u015f\u0131nda onay ald\u0131 derken ne demek istiyorsunuz? SMA gen tedavisi yeni onay alan bir tedavi mi? Tam bir tedavisi yok ya da teknolojisi yok diye duyuyoruz.<\/strong>

Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Ben art\u0131k \u00f6yle demek istemiyorum. Genetik tedaviler asl\u0131nda \u0130ngilizce tabiri ile single shot cure diye ge\u00e7iyor. Bu ila\u00e7 tedavilerine benzemeyen bir terim. Tek seferde tedavi. \u00c7\u00fcnk\u00fc siz v\u00fccudunuz i\u00e7erisinde h\u00fccrelerin \u00fcretemedi\u011fi, genetik olarak bozuk olan h\u00fccrelerde bozuk olan protein yerine ayn\u0131 proteinin i\u015flevsel halini laboratuvarda \u00fcretebilecek bir DNA dizilimini h\u00fccrenin i\u00e7erisinin koyuyorsunuz. H\u00fccre yeniden o proteini \u00fcretmeye ba\u015fl\u0131yor. Genetik tedaviler bunu vaad eden ve ger\u00e7ekle\u015ftiren bir tedavi. Onun i\u00e7in asl\u0131nda y\u00fczy\u0131llard\u0131r insanlar\u0131n tedavi edilemeden hayat\u0131n\u0131 kaybetti\u011fi ya da hayat\u0131 boyunca \u00e7ok k\u00f6t\u00fc \u015fartlarda ya\u015famaya mecbur oldu\u011fu genetik hastal\u0131klar i\u00e7in art\u0131k umut yok demiyorum; umut var. \u015eu anki \u00e7al\u0131\u015fmalarda \u00f6zellikle 4000\u2019e yak\u0131n hem kanser hem nadir hastal\u0131klar alan\u0131nda klinik denemeler devam ediyor. Sadece FDA 2025\u2019te 30 tane daha genetik tedavi ilac\u0131n\u0131n farkl\u0131 hastal\u0131klarda onay alaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bu ne demek biliyor musunuz? arkadan tsunami dalgas\u0131 geliyor. Bu dalga sadece \u00e7ok pahal\u0131 bir dalga. Biz bu dalgaya kat\u0131lamazsak, bu dalga bizim d\u0131\u015f\u0131m\u0131zda oldu\u011fu m\u00fcddet\u00e7e s\u00fcrekli yurtd\u0131\u015f\u0131na hasta g\u00f6nderece\u011fiz ve yurtd\u0131\u015f\u0131na para harcayaca\u011f\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla biz bu dalgan\u0131n i\u00e7inde olmal\u0131y\u0131z. Bunu yapabilirsek biz buradan bir de\u011fer kazanaca\u011f\u0131z. Sadece kendimizi kurtarmak de\u011fil, sa\u011fl\u0131k turizmin artmas\u0131na da yol a\u00e7acak. Art\u0131k T\u00fcrkiye\u2019ye gelip genetik tedavi alacaklar.<\/p>\n\n\n\n

\n
\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"<\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n

N\u00fcve: Radichal fikrine tekrar d\u00f6nersek?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Kanser tedavisindeki tecr\u00fcbemi ben neden nadir hastal\u0131klarda kullanm\u0131yorum? diye d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcm. Ayn\u0131 vir\u00fcs tasar\u0131mlar\u0131, ayn\u0131 genetik \u00fcretimler, sadece SMA de\u011fil binlerce hastal\u0131k bu durumdan muzdarip. O kadar el de\u011fmemi\u015f hastal\u0131klar var ki. <\/p>\n\n\n\n

Benim de \u00f6yle bir hayalim var ki bunu yapabilecek sa\u011flam bir ekip gerekiyor. 1 hafta i\u00e7erisinde 8 ki\u015filik ekiplerini olu\u015fturdular. Ve inan\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z o sekiz ki\u015fiyle 2020\u2019de ba\u015flad\u0131k. Hi\u00e7 eksilmeden, geri ad\u0131m atmadan 3. Y\u0131l\u0131m\u0131za geldik.  O y\u00fczden\u201d Rare Disease Challenge\u201d. O y\u00fczden ismi radichal. \u015eimdi o \u00e7ocuklar 4. S\u0131n\u0131ftan mezun oldular. \u015eimdi o projelerin i\u00e7erisinde y\u00fcksek lisans yap\u0131yorlar. 2 tanesi Almanya\u2019dan y\u00fcksek lisansa kabul ald\u0131. Bizi b\u0131rakt\u0131lar Almanya\u2019ya gittiler. Ama bilimi ihra\u00e7 yapar hale geldik. Ve bunu k\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015flardan \u00f6\u011frendiler. Radichal\u2019de b\u00f6yle do\u011fmu\u015f oldu.

N\u00fcve: SMA hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n tedavi maliyetinin \u00e7ok y\u00fcksek oldu\u011funu biliyoruz. Kamuoyundaki payla\u015f\u0131mlar bu y\u00f6nde. Sizin de bu tedaviyi ucuzlatma y\u00f6n\u00fcnde bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z var. Biraz bunu anlatabilir misiniz?<\/strong>

Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> \u00d6ncelikle \u015furadan ba\u015flamak istiyorum. \u00dcr\u00fcn ismi vermemiz do\u011fru de\u011fil sadece bir \u00fcr\u00fcne m\u00fcnhas\u0131r de\u011fil. Nadir hastal\u0131kla kar\u015f\u0131 \u00fcretilen ila\u00e7larda ila\u00e7 \u015firketlerinin maalesef bir politikas\u0131 var. Bunu bir noktada anlamland\u0131rabiliyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu hastal\u0131klardan muzdarip olan insan say\u0131s\u0131 \u00e7ok az. Bunun i\u00e7in nadir diyoruz. Firmalar\u0131n ila\u00e7lar\u0131n\u0131 sataca\u011f\u0131 hasta insan say\u0131s\u0131 az. Yapt\u0131klar\u0131 yat\u0131r\u0131mlar milyon dolarl\u0131k. Bu hastal\u0131klar ile ilgili \u015f\u00f6yle bir an\u0131m vard\u0131. 2015, 2016 y\u0131ll\u0131lar\u0131nda New York \u00dcniversitesi\u2019nde doktora yaparken parazitoloji dersimize bir ila\u00e7 \u015firketi geldi. Orada ila\u00e7lar\u0131n\u0131 anlat\u0131yorlar. Afrika\u2019da, Orta Do\u011fu\u2019da, Amerika\u2019da yapt\u0131klar\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ve sosyal fark\u0131ndal\u0131k \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yapt\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131. Slaytlar\u0131n aras\u0131nda baz\u0131 hastal\u0131klar\u0131n ismi ge\u00e7iyordu. \u0130\u00e7imizden biri \u015fu soruyu sordu. \u00c7ok g\u00fczel \u015feyler yapm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z, \u00e7ok g\u00fczel yat\u0131r\u0131mlar yapm\u0131\u015fs\u0131n\u0131z, g\u00fczel ila\u00e7lar tasarlam\u0131\u015fs\u0131n\u0131z ve Afrikal\u0131lara ula\u015f\u0131yorsunuz bu da \u00e7ok g\u00fczel. Ama burada anlatt\u0131\u011f\u0131n\u0131z birka\u00e7 hastal\u0131k var; bunlar i\u00e7in neden bir tedavi ilac\u0131 yapmad\u0131n\u0131z. Orada han\u0131mefendinin verdi\u011fi cevap biraz so\u011fuk bir cevapt\u0131. Evet ila\u00e7 \u00e7\u0131kartabiliriz. Ama bir hastal\u0131\u011fa bir ila\u00e7 \u00e7\u0131kartabilmek i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131m yapmam\u0131z gerek. Oysa ekonomik seviyesi d\u00fc\u015f\u00fck olan kesimin bunu kar\u015f\u0131lama imk\u00e2n\u0131 yok. Yani ama\u00e7 sadece tedavi etmek de\u011fil. Son kullan\u0131c\u0131n\u0131n cebindeki paraya g\u00f6re ad\u0131m atma mant\u0131\u011f\u0131 var. Bu bir aspirin de\u011fil, s\u00fcr\u00fcmden kazanamazs\u0131n\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

SMA\u2018da ve di\u011fer nadir hastal\u0131klarda durum b\u00f6yle. Onun i\u00e7in FDA\u2019n\u0131n 2025 plan\u0131nda bir yerlerde olmam\u0131z laz\u0131m. Sadece SMA hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in milyonlarca dolar para harcan\u0131yor. Elbette ki canlar bizim canlar\u0131m\u0131z. Di\u011fer taraftan bu s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir ekonomi de\u011fil. Bu s\u00fcrekli yurtd\u0131\u015f\u0131na paran\u0131n \u00e7\u0131kmas\u0131 demek. Ve bu paray\u0131 toplamak ailelerin psikolojisini y\u0131k\u0131yor. Toplum buna nas\u0131l para yeti\u015fmez diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Ger\u00e7ekten de \u00f6yle. Ama 3 y\u0131l sonra yeni tedavi onaylar\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131ktan sonra yeni hastal\u0131klardan muzdarip olan insanlar da para aramaya ba\u015flayacaklar. Bu b\u00fct\u00e7enin tedavi maliyetlerinin b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc hastane masraflar\u0131, sigortalar ya da aradaki takip s\u00fcreci. \u00dcretim maliyeti bunun neredeyse onda biri hatta 10 ile 20\u2019de biri. Bunun benzerlerini de burada \u00fcretebiliyoruz. Maliyetlerin bu kadar artmas\u0131n\u0131n sebebi i\u015fte bu az \u00f6nce sayd\u0131klar\u0131md\u0131r. Hem ila\u00e7 \u015firketlerinin endi\u015fesi hem de arada bir\u00e7ok kalemin olmas\u0131. Bunlar\u0131n \u00fclkemizde yerli ve devlet deste\u011finde olabilmesi asl\u0131nda maliyeti d\u00fc\u015f\u00fcrebilece\u011fi gibi katma de\u011feri de \u00e7ok fazla artt\u0131racak. \u00c7\u00fcnk\u00fc insanlar yurtd\u0131\u015f\u0131ndan 2 milyon dolarl\u0131k bir ilac\u0131 almak yerine bunu T\u00fcrkiye\u2019de yapabilecekler ve tekrar tekrar bu imkana kavu\u015facaklar.

N\u00fcve: Merkezinizde bulunan laboratuvar hakk\u0131nda bilgi verebilir misiniz?<\/strong>

Dr. Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Bu laboratuvarlar\u0131 deyim yerindeyse santim santim planlad\u0131k. K\u0131sa vadeli de\u011fil uzun vadeli olarak planlad\u0131k. \u00dclkemizde GMP dedi\u011fimiz kalitede laboratuvar T\u00fcrkiye\u2019nin farkl\u0131 birka\u00e7 yerinde (5-6 yerde var) bulunuyor, \u00fcr\u00fcn \u00fcretilebiliyor. Bu laboratuvarlar\u0131n eksik oldu\u011fu taraf ise rekombinant vir\u00fcs taraflar\u0131. Bunlarla ilgili altyap\u0131lar yava\u015f yava\u015f ba\u015flad\u0131. Biz burada laboratuvar kurarken do\u011frudan rekombinant vir\u00fcsleri \u00fcretebilecek dikkatte laboratuvarlar\u0131 planlad\u0131k ve kurduk. Amac\u0131m\u0131z b\u00fct\u00fcn genetik tedaviler i\u00e7in bunlar\u0131 sa\u011flayabilecek bir \u00fcr\u00fcn olu\u015fturabilmek.<\/p>\n\n\n\n

N\u00fcve: Rekombinant vir\u00fcs\u00fcn di\u011fer vir\u00fcslerden fark\u0131 nedir? Biraz a\u00e7abilir misiniz?<\/strong>

Dr. Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Vir\u00fcsler v\u00fccudumuza bula\u015farak hastal\u0131k yap\u0131c\u0131 bir etmen olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar. Pandemi d\u00f6neminde, Covid-19 vir\u00fcs\u00fc olan Sars vir\u00fcs\u00fcn\u00fc bu t\u00fcrden vir\u00fcs olarak \u00f6rnek verebiliriz. AIDS vir\u00fcs\u00fcne sebep olan ise HIV vir\u00fcs\u00fc. Bunu \u00f6rnek vermemin sebebi biz kanser tedavisinde AIDS\u2019e sebep olan HIV vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f bir halini kullan\u0131yoruz. AIDS vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn i\u00e7erisine istedi\u011fimiz geni koyabiliyoruz ve bu vir\u00fcs, insan h\u00fccresine bula\u015ft\u0131ktan sonra tekrar tekrar \u00e7o\u011fal\u0131p ancak hastal\u0131k yap\u0131c\u0131 bir \u00f6zelli\u011fe sahip olmayan bir t\u00fcr.  Hastal\u0131k yap\u0131c\u0131 \u00f6zelli\u011fi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bu vir\u00fcsler asl\u0131nda bizler i\u00e7in tek kur\u015funluk diyebilece\u011fim, hedefledi\u011fimiz DNA\u2019y\u0131 h\u00fccre i\u00e7eresine aktarabilecek \u00f6zelli\u011fe sahipler. Hem SMA\u2019da hem kanser tedavilerinde 10\u2019a yak\u0131n farkl\u0131 tip vir\u00fcs \u00fcretiyoruz. Bu kadar \u00e7e\u015fit olmas\u0131n\u0131n sebebi v\u00fccudumuzda birden fazla doku t\u00fcr\u00fc var. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k h\u00fccrelerimize enjekte edece\u011fimiz vir\u00fcs tipi farkl\u0131, sinir h\u00fccrelerimize (SMA hastal\u0131\u011f\u0131nda sinir h\u00fccrelerimize) enjekte edilecek vir\u00fcs tipi farkl\u0131.<\/p>\n\n\n\n

Dolas\u0131yla bizim rekombinant dedi\u011fimiz \u015fey geneti\u011fi geli\u015ftirilmi\u015f vir\u00fcsler oluyor. Bunlar hastal\u0131k yap\u0131c\u0131 de\u011filler. Ancak bu vir\u00fcslerin laboratuvar ortam\u0131nda dikkatli bir \u015fekilde \u00fcretilmesi laz\u0131m. Onlarca kalite kontrol mekanizmam\u0131z var. \u00c7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir alanda \u00e7ok i\u015flevli bir yap\u0131 kurduk. Bunun ilk ad\u0131m\u0131 bu DNA\u2019lar\u0131 bakterilerde \u00fcretilebilmemiz gerekiyordu. Birazdan sizler de g\u00f6receksiniz bir mikrobiyoloji bakteri odam\u0131z var. Onun d\u0131\u015f\u0131nda hemen vir\u00fcsleri \u00fcretebilece\u011fimiz h\u00fccre k\u00fclt\u00fcr\u00fc ve vir\u00fcs laboratuvar\u0131 olmas\u0131 gerekiyor. Bu iki sistemi ay\u0131rt edecek hava sistemleri, ayr\u0131 negatif ve pozitif bas\u0131n\u00e7l\u0131 odalar\u0131n olmas\u0131 gerek. Burada \u00fcretilecek transgenik h\u00fccrelerin veya rekombinant vir\u00fcslerin kalite kontrollerini ve karakteristiklerini yapmam\u0131z laz\u0131m. 3. birim ise; b\u00fct\u00fcn kalite kontrolleri yapabilecek analiz cihazlar\u0131na ve test yapabilecek cihazlara ihtiyac\u0131m\u0131z var. Buraya gelen son a\u015famadaki projeler hem hayvan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na hem de klinik \u00e7al\u0131\u015fmalara haz\u0131r hale gelmi\u015f oluyor.

N\u00fcve: Bu laboratuvarlar\u0131n\u0131zda hangi \u00fcr\u00fcnlerimiz ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz sizden \u00f6\u011frenebilir miyiz?<\/strong>

Dr. Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Her 3 birimde de N\u00fcve markam\u0131z var. Bunun birinci b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00f6zellikle mikrobiyolojik \u00e7al\u0131\u015fmalarda \u00fcr\u00fcnlerimiz \u00e7ok say\u0131da.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n

N\u00fcve: \u00dcr\u00fcnlerimizden memnun musunuz?<\/strong>

Dr. Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Evet. Hem kapasitesi bak\u0131m\u0131ndan hem de kesinlikle fiyat ve performans bak\u0131m\u0131ndan memnunum. Merkezi geni\u015fletme a\u015famas\u0131nda yeni \u00fcr\u00fcnleriniz \u00fczerinden yeni planlamalar yap\u0131yoruz. Burada ba\u015flang\u0131\u00e7ta anlatt\u0131\u011f\u0131m gibi kanser tedavilerinde elde etti\u011fimiz know- how\u2019\u0131 nadir hastal\u0131klara ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftik. Buradaki sentetik teknolojide elde etti\u011fimiz know \u2013 how\u2019\u0131 \u015fimdi bitki teknolojisine ta\u015f\u0131yoruz. Yeri geliyor tekstil firmalar\u0131yla ortakl\u0131k kurup tekstil firmalar\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layabilecek genetik m\u00fchendislik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131yoruz. Yeri geliyor farkl\u0131 bilgi t\u00fcrlerinde bazen besin bazen besinlerin k\u0131tl\u0131\u011fa sebep olabilecek vir\u00fcslerini \u00f6ld\u00fcrebilecek alt yap\u0131lar olu\u015fturabiliyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla t\u00fcm bu a\u015famalarda yine sizin cihazlar\u0131n\u0131z\u0131 planlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z yerler var.<\/p>\n\n\n\n

Hatta yeni projeler \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a onlar\u0131 alabilecek proformalar\u0131 sizden al\u0131p onlar\u0131 da eklemi\u015f bulunuyoruz. Hatta beni \u015fa\u015f\u0131rtan bir \u015fey vard\u0131. En son tekstil \u00fcr\u00fcn\u00fcnde genetik m\u00fchendislik yapaca\u011f\u0131z; T\u00fcrk pamu\u011funu kaliteli Amerikan pamu\u011funa benzer yeti\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. T\u00fcrkiye\u2019nin en b\u00fcy\u00fck tekstil firmas\u0131yla beraber anla\u015fmaya girdik. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada ise bizim bir bitki odas\u0131 ya da \u00fcretim odas\u0131 kurmam\u0131z gerekiyordu. G\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcm \u015firketlerden biri hocam N\u00fcve\u2019de bu \u00fcr\u00fcn var deyince \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rd\u0131m. Bu alanda da N\u00fcve \u00fcr\u00fcnleri var demek.  Tamam \u00f6yleyse dedim. Di\u011fer t\u00fcm N\u00fcve \u00fcr\u00fcnlerinden memnunuz bu \u00e7al\u0131\u015fmada direkt Test Kabinleri\u2019nizi talep ettik.<\/p>\n\n\n\n

Umar\u0131m o da \u00e7\u0131kar; b\u00f6ylelikle laboratuvar\u0131m\u0131z kanser ve nadir hastal\u0131klardan ba\u015fka art\u0131k isminin hakk\u0131n\u0131 vererek transgenik h\u00fccre ama o h\u00fccre bitki de olabilir insanda da olabilir bir yap\u0131ya ula\u015fm\u0131\u015f ula\u015faca\u011f\u0131z.

N\u00fcve: Transgenik h\u00fccre nedir? Bilgi verebilir misiniz?<\/strong>

Dr. Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Gen aktar\u0131m\u0131. H\u00fccre derken sadece insan akla gelmeyip bitkiler, vir\u00fcsler bir\u00e7ok farkl\u0131 yap\u0131y\u0131 i\u00e7eren bakteriler olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Biz burada bir\u00e7ok alanda farkl\u0131 projeler ger\u00e7ekle\u015ftiriyor, kalifiyeli \u00f6\u011frenciler yeti\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Onlarca projemiz var. Sadece merkezimizde 30 adet T\u00fcbitak \u00f6\u011frenci projesi var ve bunlar\u0131n % 99\u2019u genetik m\u00fchendisli\u011fi projesi. \u00d6\u011frenciler daha mezun olmadan genetik m\u00fchendisli\u011fi hangi alanlarda kullan\u0131labilir; yeri geliyor ayn\u0131 N\u00fcve Mikrobiyolojik Kabini\u2019nde bitki \u00fcretiyoruz yeri geliyor onu hemen steril ediyoruz (\u00e7\u00fcnk\u00fc ba\u015fka yerimiz yok) ve bakteri \u00fcretmeye ba\u015fl\u0131yoruz. K\u0131sa ve k\u00fc\u00e7\u00fck yerlerde bunu \u00fcretebiliriz. N\u00fcve \u00fcr\u00fcnlerinde benim isteyebilece\u011fim tek \u015fey daha fazla m\u00fchendislerin gelip bizimle beraber bir g\u00fcn ge\u00e7irmesi. Neden? Oraya giriyoruz ke\u015fke \u015f\u00f6yle olsa dedi\u011fim \u00e7ok \u015fey oldu. Ke\u015fke \u015funa dikkat etselerdi. Ke\u015fke \u015fu \u015f\u00f6yle yap\u0131lsayd\u0131. Bunun hepsini m\u00fchendislerin bilmesi, g\u00f6rebilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Onlar tamamen cihaza konsantre oluyorlar. Az \u00f6nce dedi\u011fim gibi bitkiye giriyoruz, insan h\u00fccresine giriyoruz, vir\u00fcse giriyoruz. Dolay\u0131s\u0131yla ayn\u0131 cihaz\u0131 farkl\u0131 \u015fekilde kullan\u0131yoruz. Bu asl\u0131nda bir cihaz\u0131n kullan\u0131m alan\u0131n\u0131 artt\u0131rabilecek bir \u015fey. Biz buna ne diyoruz. User Friendly. Kullan\u0131c\u0131 dostu hale getirebilmek i\u00e7in m\u00fchendislerinizin de bizimle birlikte laboratuvarda mesai harcamas\u0131 gerekiyor. Bu \u00e7ok g\u00fczel olur.

N\u00fcve: \u00c7ok g\u00fczel bir noktaya de\u011findiniz. Bizim de Ar-Ge b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan m\u00fchendis arkada\u015flar\u0131m\u0131z \u00f6zellikle bir\u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ayn\u0131 alanda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 laboratuvarlarda bizzat bulunmak istiyorlar. Ancak bu konuda sizin gibi g\u00f6n\u00fcll\u00fc hocalar\u0131m\u0131za ihtiyac\u0131m\u0131z var. Bu kadar yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131zda bizlere de zaman ay\u0131rmak, talep ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ileti\u015fimle g\u00f6zlemlemek, tespit etmek \u00e7ok de\u011ferli. Biz bu konuda gerekli ileti\u015fimi sa\u011flayaca\u011f\u0131z.
<\/strong>
Dr. Cihan Ta\u015ftan<\/strong>: Ben hep insan odakl\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in k\u00fclt\u00fcr kabinleri, laminer flow\u2019lara odaklanm\u0131\u015ft\u0131m. Bitki benim daha \u00f6nce hi\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131m bir alan. Dolay\u0131s\u0131yla pamuk enstit\u00fcs\u00fc ile beraber \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz ama ben orada N\u00fcve\u2019nin bitki kabini g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde \u00e7ok \u015fa\u015f\u0131rm\u0131\u015ft\u0131m. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda bize b\u00fcy\u00fck esneklik sa\u011fl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n



N\u00fcve: Teknik Servis hizmeti ald\u0131n\u0131z m\u0131? Bununla ilgili bir de\u011ferlendirme yapar m\u0131s\u0131n\u0131z?
<\/strong>
Dr. Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Teknik servis hizmeti ald\u0131k. \u00c7ok fazla cihaz\u0131m\u0131z oldu\u011fu i\u00e7in ve \u00e7ok fazla kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in zaman zaman olu\u015fan ar\u0131zalar\u0131 ho\u015f kar\u015f\u0131layabiliyorum. Ho\u015f kar\u015f\u0131layamad\u0131\u011f\u0131m tek \u015fey hemen \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunamamas\u0131. \u0130\u015fte o noktada N\u00fcve beni hi\u00e7 yar\u0131 yolda b\u0131rakmad\u0131. Santrif\u00fcj cihazlar\u0131m\u0131zda ya da di\u011fer cihazlar\u0131m\u0131zda tak\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z noktada hemen \u00fcniversitemizin teknik uzmanlar\u0131 direk N\u00fcve\u2019nin teknik uzmanlar\u0131 ile ileti\u015fime ge\u00e7iyorlar ve benim en sevdi\u011fim \u015fey 1 haftay\u0131 bulmayan \u00e7\u00f6z\u00fcmler ile verilen h\u0131zl\u0131 hizmet. Bu durum beni hem sevindiriyor hem de projeleri yar\u0131 yolda b\u0131rakmama imkan\u0131n\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Laboratuvar\u0131m\u0131zda mutlaka A plan\u0131 B plan\u0131 olarak yedekli planlar \u00e7iziyoruz. Yine de yar\u0131 yolda kalmamak, (\u00fcstelik bu kadar yo\u011fun proje \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan bir laboratuvarda) konunun teknik uzmanlar taraf\u0131ndan hemen \u00e7\u00f6z\u00fclebilmesi bize b\u00fcy\u00fck kolayl\u0131k sa\u011fl\u0131yor.

N\u00fcve: Bunu sizlerden duymak bizim i\u00e7in \u00f6nemli. N\u00fcve bayileri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 sat\u0131\u015f ve servis hizmetlerini sunuyor. Kontur bayimiz sizin b\u00f6lgenizden sorumlu.<\/strong>

Dr. Cihan Ta\u015ftan<\/strong>: B\u00f6yle bir r\u00f6portaj teklifi geldi\u011finde do\u011fa\u00e7lama yapaca\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftim sizlere. Memnun olmayan biri do\u011fa\u00e7lama yapamaz. \u0130\u00e7inde bir \u015fey tutan biri do\u011fa\u00e7lama yapamaz. Bu y\u00fczden samimiyetimizi net olarak g\u00f6rebilirsiniz.

N\u00fcve: Ne kadar zamandan beri N\u00fcve \u00fcr\u00fcnleri ile \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz?<\/strong>

Dr. Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> 2018 y\u0131l\u0131ndan beri \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum, yakla\u015f\u0131k 6 y\u0131l oluyor.

N\u00fcve: \u00dcR-GE yapan bir hocam\u0131z olarak bizim \u00fcr\u00fcnlerimizin geli\u015ftirilmesi ya da ba\u015fka alanlarda kullan\u0131lmas\u0131 ilgili \u00f6nerileriniz olabilir mi? Bu konuda bizimle g\u00f6r\u00fc\u015fmek ister misiniz?<\/strong>

Dr. Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Tabi ki. Bir\u00e7ok laboratuvar \u015fu an h\u00fccresel tedavilere odakl\u0131; di\u011fer taraftan bu tedaviler i\u00e7erisinde genetik tedavilere spesifik baz\u0131 cihazlar\u0131n geli\u015ftirilmesi ya da hali haz\u0131rdaki cihazlar\u0131n geni\u015fletilmesi, geli\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Genetik tedaviler T\u00fcrkiye\u2019de ismi yava\u015f yava\u015f fokurdayan ve bizzat bildi\u011fim bir\u00e7ok laboratuvar\u0131n alt yap\u0131lar\u0131n\u0131 haz\u0131rlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir alan. Dolay\u0131s\u0131yla uzun vadede bu alanlarda \u00fcretilebilecek cihazlar\u0131n var olmas\u0131 N\u00fcve\u2019ye olan talebi artt\u0131racakt\u0131r. Bu alanda azami kaliteye ihtiyac\u0131m\u0131z var. Sertifikalar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fcn olmas\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z var. \u00c7\u00fcnk\u00fc bir GMP \u00fcr\u00fcn\u00fc \u00fcretiyoruz. Bu GMP \u00fcr\u00fcn\u00fc bir\u00e7ok hastaya gidiyor. Sizin zaten h\u00fccresel tedavilerdeki tecr\u00fcbenizin genetik tedavilerde olan cihazlarla da geni\u015fletilmesi sadece T\u00fcrkiye\u2019de de\u011fil yurtd\u0131\u015f\u0131nda da dikkatleri \u00e7ekecektir.

N\u00fcve: \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131zda, yay\u0131nlanm\u0131\u015f makalelerinizde N\u00fcve \u00fcr\u00fcnlerini referans g\u00f6stererek belirtti\u011finiz \u00fcr\u00fcnlerimiz var m\u0131? Bu yay\u0131nlar\u0131 \u00f6\u011frenme \u015fans\u0131m\u0131z var m\u0131?<\/strong>

Dr. Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda genellikle analiz cihazlar\u0131n\u0131n isimleri konuluyor. O nedenle N\u00fcve var m\u0131 biz ekledik mi kontrol etmeliyiz. N\u00fcve\u2019nin hangi analiz cihazlar\u0131 vard\u0131? Mesela bir laminer flow\u2019un, bir kabinin markas\u0131n\u0131 oraya koyam\u0131yorsunuz, \u00e7\u00fcnk\u00fc zaten bir kabin i\u00e7erisinde \u00fcretilece\u011fi bir makalede a\u015fikard\u0131r.

N\u00fcve: Peki hangi analiz cihazlar\u0131n\u0131 koyuyorsunuz?<\/strong>
 
Dr. Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Eliza, PCR, h\u00fccre say\u0131m\u0131 cihaz\u0131 gibi cihazlar bizim makalelerde referans verdi\u011fimiz cihazlard\u0131r. Onun d\u0131\u015f\u0131nda kabinleri ve laminar flow gibi kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feyleri zaten c\u00fcmle olarak bahsetmiyoruz.<\/p>\n\n\n\n

N\u00fcve: Bu kadar yo\u011fun \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z aras\u0131nda bize zaman ay\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederiz. Eklemek istedi\u011finiz bir \u015fey var m\u0131?<\/strong>

Dr. Cihan Ta\u015ftan:<\/strong> Ben te\u015fekk\u00fcr ederim. Bir \u015firketin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc \u00fcretmesi elbette ki zor bir i\u015f. Herkesin ayakta alk\u0131\u015flayaca\u011f\u0131 bir i\u015f. \u00dcstelik T\u00fcrkiye\u2019deki bu ekonomik \u015fartlar alt\u0131nda. Ama onun d\u0131\u015f\u0131nda bu \u00fcr\u00fcnleri bir de topluma duyurmak, bunu ger\u00e7ek ya\u015fan\u0131r hikayeleri ile kaleme almak bamba\u015fka bir vizyon. Evet ben N\u00fcve\u2019nin b\u00fct\u00fcn kabinlerini cihazlar\u0131n\u0131 biliyorum. G\u00fczel ve k\u0131ymetli bir marka; yerli bir markam\u0131z.<\/p>\n\n\n\n

Ben N\u00fcve Haber gibi bir dergiyi bulabilmeyi ve g\u00f6rmeyi daha umut verici olarak g\u00f6r\u00fcyorum. \u00c7\u00fcnk\u00fc insanlara ula\u015fmak, bir alg\u0131 b\u0131rakmak bir vizyon ve \u00e7ok \u00f6nemli. Marka alg\u0131s\u0131 demiyorum; bu bir \u00fcretim alg\u0131s\u0131. \u00d6zellikle bilimde \u015fu \u00f6nemlidir. Yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir \u015feyin hikayesi olmas\u0131 laz\u0131m. \u0130stediniz kadar bir \u00fcr\u00fcn \u00fcretin, bu hik\u00e2yenin i\u00e7inde bir kahraman\u0131n olmas\u0131 gerekiyor, orada bu kahramanlar\u0131 dinlemeniz gerekiyor. Dergi olarak, yay\u0131n politikas\u0131 olarak sizleri tebrik ediyorum. \u00dcretilen \u00fcr\u00fcnleri bir hik\u00e2ye i\u00e7inde sunabilmeniz \u00e7ok de\u011ferli; bak\u0131n biz burada size sadece bir hik\u00e2ye de yapm\u0131yoruz ger\u00e7ek hayat hikayelerimizi anlat\u0131yoruz. Bu payla\u015f\u0131m f\u0131rsat\u0131 i\u00e7in biz te\u015fekk\u00fcr ederiz.<\/p>\n\n\n\n

Cihan Ta\u015ftan kimdir?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n

Cihan Ta\u015ftan 2011 y\u0131l\u0131nda ODT\u00dc Molek\u00fcler Biyoloji ve Genetik b\u00f6l\u00fcm\u00fcnden \u2018Y\u00fcksek \u015eeref\u2019 \u00f6\u011frencisi olarak mezun oldu. Ayn\u0131 y\u0131l, New York \u00dcniversitesi\u2019nde Mikrobiyoloji-\u0130mmunobiyoloji alanlar\u0131nda Doktora \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 yapmak \u00fczere tam burslu olarak hak kazand\u0131. 2015 Ocak ay\u0131nda The Jackson Laboratory-Genomic Medicine Enstit\u00fcs\u00fcnde Pre-Doctoral Associate \u00fcnvan\u0131yla ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na devam etti ve insan ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi h\u00fccrelerinde CRISPR genom modifikasyonu tekniklerini geli\u015ftirme projesinde g\u00f6rev ald\u0131. \u0130nsan ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi h\u00fccreleri ve v\u00fccudumuzda bulunan bakteri t\u00fcrleri aras\u0131ndaki ili\u015fkiler \u00fczerinde Doktora tez \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 Eyl\u00fcl 2017\u2019de tamamlayarak Ph.D. (Doktora) \u00fcnvan\u0131n\u0131 ald\u0131. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalardan yola \u00e7\u0131karak Ekim 2017\u2019den Ekim 2020’ye kadar kanser t\u00fcrlerine kar\u015f\u0131 geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f CAR-T h\u00fccre terapileri ve genetik hastal\u0131klara (\u00f6rne\u011fin, Duchenne Musk\u00fcler Distrofi) kar\u015f\u0131 genetik tedaviler \u00fcretmek \u00fczere Ac\u0131badem LabCell H\u00fccre Laboratuvar\u2019\u0131nda AR-GE Birim Sorumlusu olarak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na devam etmi\u015ftir. 2021 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131ndan itibaren \u00dcsk\u00fcdar \u00dcniversitesi\u2019nde Molek\u00fcler Biyoloji Genetik b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olarak \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Sentetik biyoloji, genetik m\u00fchendisli\u011fi ve molek\u00fcler biyoloji alan\u0131nda lisans ve doktora d\u00f6nemlerini kapsayan geni\u015f bir bilgi ve tecr\u00fcbeye sahiptir. Uluslararas\u0131 nadir hastal\u0131klar genetik tedavi yar\u0131\u015fmas\u0131 (radichal.com<\/a>) ve DNA tabanl\u0131 kriptoloji, DNA barkod, sa\u011fl\u0131k hizmetleri ve blockchain teknolojisi kullanan platformlar geli\u015ftiren hiDNA giri\u015fiminin (hi-dna.com<\/a>) kurucu direkt\u00f6r\u00fcd\u00fcr.<\/em> <\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

N\u00fcve: Say\u0131n Cihan Ta\u015ftan, ilk T\u00fcrk Astronot Alper Gezeravc\u0131’n\u0131n uzay yolculu\u011funda ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi 13 farkl\u0131 deneyden birinin de y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fcs\u00fc sizsiniz. Sizin nadir hastal\u0131klar ve kanser tedavileri \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 biliyoruz. Alper Gezeravc\u0131’n\u0131n yapaca\u011f\u0131 deney hakk\u0131nda bize bilgi verebilir misiniz? Dr. Cihan Ta\u015ftan: Biz bu deney ile ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemimizin yer \u00e7ekimsiz ortamda biyolojisinin ve fizyolojisinin kanser gibi hastal\u0131klara […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1243,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[1,62],"tags":[],"class_list":["post-1228","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-haberler","category-soylesi"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/nuve.com.tr\/NHaber\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1228","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/nuve.com.tr\/NHaber\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/nuve.com.tr\/NHaber\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nuve.com.tr\/NHaber\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nuve.com.tr\/NHaber\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1228"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/nuve.com.tr\/NHaber\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1228\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1249,"href":"https:\/\/nuve.com.tr\/NHaber\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1228\/revisions\/1249"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/nuve.com.tr\/NHaber\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1243"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/nuve.com.tr\/NHaber\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1228"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/nuve.com.tr\/NHaber\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1228"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/nuve.com.tr\/NHaber\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1228"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}